‘Ik weet hoe het is om een leven op te bouwen in een andere cultuur’

Maria Cristhin Kuiper is naast documentairemaker ook lid van de expertiseschil van Samen Leren in Diversiteit. Ze groeide op in Nederland, maar heeft ook Peruaanse wortels, en woonde jarenlang in Hongkong. Die achtergrond gebruikt ze om een brug te slaan tussen (met name) Latijns-Amerikaanse ouders en kinderen en Nederlandse scholen. ‘Een knuffel van de juf is in Brazilië doodnormaal. Hier ligt dat anders. Als niemand dat uitlegt, kan een Nederlandse school afstandelijk aanvoelen.’

Ze zijn vaak een van de weinigen in een Nederlandse klas: kinderen uit een Latijns-Amerikaans land. ‘Juist daarom is het belangrijk dat er iemand is die hun cultuur begrijpt’, zegt Maria. ‘Waar ze hun verhaal bij kwijt kunnen en die ze vertrouwen.’ Als lid van de expertiseschil neemt Maria die rol op zich. ‘Ik stel vragen, biedt een luisterend oor en geef uitleg. Op die manier probeer ik misverstanden te voorkomen.’ Als voorbeeld noemt ze een Braziliaanse jongen die zo nerveus was voor een toets, dat hij er ziek van werd. De juf wist niet wat er speelde. ‘Ik kon het haar uitleggen. Samen keken ze daarna hoe hij zich beter kan voorbereiden, rustiger een toets kan maken en om hulp kan vragen.’

Verschillende schoolsystemen

Een verhuizing naar Nederland is niet niks. Latijns-Amerikaanse ouders en kinderen lopen dan ook regelmatig tegen cultuurbarrières aan, die Maria probeert weg te nemen. ‘Ik hoor van ouders weleens dat ze het Nederlandse onderwijs ‘koud’ vinden. Ik leg dan uit dat het niet in de cultuur zit om met de leerkracht te knuffelen, en dat het dus niet aan het kind ligt. Daarnaast belicht ik ook de mooie kant: als een Nederlandse leerkracht of medeleerling je een compliment geeft, weet je zéker dat het oprecht is.’ Maria legt ouders en kinderen ook de verschillen in schoolsystemen uit. ‘Het grappige is dat een Braziliaanse basisschool lijkt op een Nederlandse middelbare school. Van klaslokaal wisselen, verschillende leraren, huiswerk: voor Braziliaanse leerlingen is dat herkenbaar.’ Maar de vakken hebben wél uitleg nodig. ‘In Nederland is wiskunde bijvoorbeeld echt wat anders dan rekenen. In het Portugees is er maar één woord voor. Dat zegt genoeg.’

Spelletjes vormen een brug

Naast het geven van praktische uitleg maakt Maria verbinding met het kind en biedt ze een veilige basis. ‘Sommige kinderen komen in een Nederlandse klas terecht, waar al groepjes gevormd zijn. Als je dan de nieuweling bent, die de taal nog niet perfect spreekt, kan dat onzeker maken. Ik praat daarover met het kind en de leerkracht, geef complimenten en begeleid bij het opbouwen van vriendschappen.’ Dat laatste doet Maria door spelletjes te spelen, waarbij deze kinderen steeds een aantal klasgenoten uitnodigen. Die spelletjes gebruikt Maria ook om de Nederlandse taal te oefenen. ‘Ik begeleid een jongen die autistisch is, graag terug wil naar Brazilië en zich afsluit van de Nederlandse taal. Door spelletjes te spelen, hoop ik een positieve connectie met het Nederlands te creëren. Dat gaat in kleine stapjes. Ieder Nederlands woord dat hij uitspreekt, is winst.’

Kleine stapjes, veel voldoening

Maria’s achtergrond helpt haar in haar werk bij Samen Leren in Diversiteit. De Latijns-Amerikaanse cultuur kreeg ze via haar Peruaanse moeder mee en haar verblijf in Hongkong creëerde begrip. ‘Daardoor merkte ik hoe lastig het is om een leven op te bouwen in een andere cultuur.’ Eenmaal terug in Nederland wilde ze zich naast haar journalistieke werk ook op een andere manier inzetten voor de maatschappij. ‘Samen Leren in Diversiteit sprak me erg aan. Zelf moest ik vroeger naar een internationale school, omdat Nederlandse scholen nog niet klaar waren voor grote cultuur- en taalverschillen. Nu spreek ik leerkrachten die juist heel graag andere culturen willen begrijpen. Dat is mooi om te zien. Net als die ene leerling die zich beter op zijn gemak voelt, zelfverzekerder is, een nieuw woord heeft geleerd of een connectie met een klasgenoot heeft gemaakt. Het zijn kleine stapjes, maar ze geven veel voldoening.’